ORDINA BLOGT

Kwaliteit in de zorg verbetert niet door de keuze te beperken

  • Rob Koomen
  • 21 april 2015

De laatste maanden is al veel geschreven en gesproken over de vrije artsenkeuze binnen de zorg in Nederland. Inperking van deze keuze zou leiden tot een goedkopere en betere zorg. Het oorspronkelijke plan van minister Schippers heeft het niet gehaald. in het nieuwe plan van de minister blijft de vrije artsenkeuze bestaan – op papier. Ik durf te beweren dat om verschillende redenen zorgklanten toch steeds minder te kiezen hebben in Nederland en dat dit de kwaliteit van de zorg niet ten goede komt. Reden: de toenemende onbalans in het machtsevenwicht tussen zorgaanbieders, zorgverzekeraars en zorgklanten.

Cliënt eigen baas?

De afgelopen jaren wordt de patiënt mondiger, assertiever en heeft hij meer kennis. Dit alles dankzij het internet en de social media. De patiënt kan zich veel beter informeren door de enorme hoeveelheid informatie die op het internet over de zorg te vinden is. Men heeft meer mogelijkheden eigen zorggegevens in een eigen dossier op te slaan en bij te houden. De patiënt krijgt hierdoor veel vaker de mogelijkheid zelf als regisseur over zijn zorgaanbieder en zijn eigen gezondheid te beslissen. De tendens is duidelijk, de zorgklant weet meer, wordt mondiger en wil toegang tot de beste zorg. De zorgklant krijgt door de betere informatietoegang meer zeggenschap over zijn eigen zorg en kan hierdoor betere keuzes maken over zijn eigen zorg.

Tot zover het goede nieuws. Voordat deze nieuwe ontwikkeling volledig tot wasdom kan komen, wordt deze door de werkelijkheid ingehaald. Gesteund door nieuwe wet- en regelgeving zit niet de patiënt maar de verzekeraar op de regisseursstoel. Primaire doel van deze nieuwe wetten en regels is kostenbesparing, waarbij als secundaire doelen de zorg doelmatiger en kwalitatief beter moet worden. De verzekeraar regisseert de zorgbehoefte van de patiënt én het aanbod van de zorg. Zowel de zorgklant als de zorgaanbieder worden hierdoor in hun vrijheden beperkt.

Minder zorgverleners

Verzekeraars krijgen de macht hun verzekerden financieel te stimuleren naar gecontracteerde zorgverleners te gaan. Dit gaat ervoor zorgen dat er minder aanbieders op de markt komen omdat men afhankelijk is van een contract bij de zorgverzekeraar. Bestaande zorgaanbieders stoppen ermee omdat de (administratieve) eisen voor een te grote werkbelasting zorgen wat weer ten koste gaat van de tijd die men aan de behandeling van patiënten kan besteden. Grotere instellingen fuseren om massa te creëren als tegenwicht voor de macht van de verzekeraars (die al eerder tot zeer grote organisaties zijn gefuseerd). Gevolg: voor de patiënt minder keus in zorgpartijen.

Voorgeschreven invulling van de zorg

Een tweede, misschien nog veel zorgelijker trend, is de neiging van zorgverzekeraars om steeds vaker op de stoel van de behandelaar te gaan zitten. Bepaalde behandelingen worden niet meer vergoed of zorgaanbieders moeten via gespecificeerde methoden behandelen om te voorkomen dat men wordt gekort op de tarieven. Medicijnen worden aanbevolen via lucratieve financiële lokkers voor de artsen. Ziekenhuizen mogen bepaalde operaties niet meer doen omdat de verzekeraar bepaalt dat het aantal operaties per jaar in dat ziekenhuis niet hoog genoeg is. Als argumenten voor deze beperkingen wordt gegeven dat het kosten bespaart en de kwaliteit van de zorg verbetert.

Het eerste argument – kostenbesparing – klopt. Er wordt stevig bezuinigd in de zorg en het selectief inkopen van zorg en niet vergoeden van bepaalde behandelingen levert geld op. Het tweede argument lijkt mij minder valide. Als de verzekeraars op kwaliteit willen sturen, zou ik hierover ook de onderliggende informatie willen hebben. Als ik aan het einde van het jaar van verzekeraar wil wisselen, kom ik niet verder dan een vergelijking op poliskosten (bij ons het goedkoopst!) en geleverde service (eenvoudig uw rekening declareren). Nergens zie ik: wij contracteren de beste ziekenhuizen, artsen, psychologen enz. Waarom is deze informatie niet beschikbaar? Dit lijkt in tegenspraak met de wens van verzekeraars de kwaliteit van de zorg te verbeteren. Het idee dat een ‘niet door de verzekeraar gecontracteerde’-zorgaanbieder per definitie slechte zorg levert, lijkt voor bepaalde partijen een soort waarheid te worden. Neem in ieder geval in overweging dat de zorgaanbieder wellicht gewoon goede zorg levert, maar zich niet wil laten beknotten door de regels en eisen van de verzekeraars en zijn tijd juist maximaal wil besteden aan goede zorg voor de patiënten in plaats van aan bureaucratische rompslomp.

De zorginkoop door verzekeraars lijkt op het ogenblik meer gestimuleerd door kostprijs dan door kwaliteit.

Gevolg: minder keus voor de zorgklant

De patiënt heeft minder te kiezen waarbij het mes aan twee kanten snijdt: minder zorgverleners en minder keuze in de te verlenen zorg door de zorgverleners. Daar kun je voor kiezen als de kwaliteit dan ook aanwijsbaar beter wordt. Ik verwacht echter dat de zorg juist aan kwaliteit inboet door het keuzegebrek dat zorgverzekeraars creëren.

Over de auteur:

Rob Koomen

Rob Koomen werkt 15 jaar als BI en business consultant bij Ordina. Vanaf 2003 werkt hij voornamelijk in de zorgmarkt.