ORDINA BLOGT

Regeren is vooruitzien, met emergente strategie

Regeren is vooruitzien. Althans, dat is het altijd geweest. Niemand zal ontkennen dat een toekomstvisie essentieel is om de juiste strategische keuzes te kunnen maken.

  • 29 mei 2012

In de praktijk zien we echter dat het niet eenvoudig is om toekomstbeelden te schetsen en dat deze continu aan verandering onderhevig zijn. De wereld om ons heen verandert immers zo snel. Regeren is vooruitzien, maar hoe ver kun je vandaag de dag nog vooruitkijken?

Belang van strategie

Laat ik vooropstellen dat het belangrijk is om vooruit te kijken en te plannen. Hiermee wil ik maar zeggen dat strategievorming wat mij betreft geen zinloze activiteit is, al zijn er anderen die het nut en de noodzaak ervan openlijk in twijfel trekken:
 
“A good deal of corporate planning [...] is like a ritual rain dance. It has no effect on the weather that follows, but those who engage in it think it does.”
 - Brian Quinn (Dartmouth University), in Peters, T. (1994). Lessons in Leadership.
 

Waar ik wél voor pleit is dat vooruitkijken op zichzelf niet genoeg is; om je heen kijken is minstens zo belangrijk. Het is cruciaal om signalen in de buitenwereld te duiden en deze vervolgens te vertalen naar eigen organisatie en strategie. Niet voor niets waren the fittest volgens Darwin diegenen die zich het best aan hun omgeving wisten aan te passen. En we weten allemaal wie er uiteindelijk overleven…

Emergente strategieën

Biologie en evolutieleer even daargelaten, is een dergelijke aanpak ook al wat langer bekend binnen de organisatietheorie. Inmiddels alweer enkele decennia geleden introduceerde Mintzberg – niet de minste op dit gebied – de term ‘emergent strategies’  voor strategieën die niet zo zeer het resultaat zijn van forecasts of langetermijnplannen, maar min of meer toevallig ontstaan vanuit de interactie tussen een organisatie en haar omgeving. Vooral innovatieve ondernemingen in turbulente omgevingen zouden baat hebben bij deze minder vastomlijnde strategieën. Dit is voor veel organisaties van vandaag de dag niet minder waar, gezien onze afhankelijkheid van technologie en de snelheid waarmee ontwikkelingen elkaar opvolgen.
 
Het idee achter deze emergentie is dat er niet één weg naar succes is en dat je absoluut niet pretendeert deze te kennen. In plaats daarvan kies je voor een open benadering waarin strategie als het ware opborrelt als gevolg van ontwikkelingen die zich om je heen voltrekken. Strategievorming gaat dus niet over het voorspellen en plannen van de toekomst, maar over het continu monitoren van je omgeving. Succesvolle organisaties zijn organisaties die zich hier vervolgens op aan weten te passen.

Het draait om lef

Hoewel deze flexibele benadering plausibel klinkt – althans, in de oren van ondergetekende – zien we dat deze manier van denken nog niet overal even goed is geland. Toegegeven, flexibiliteit en een groter adaptief vermogen zijn geen eigenschappen die je van de ene op de andere dag ontwikkelt. Waar het mijns inziens grotendeels om draait is lef. Het lef om te proberen en het lef om fouten te durven maken. Het lef om beslissingen te nemen op basis van een onderbuikgevoel en niet op basis van een spreadsheet. Het lef om te investeren en het lef om ergens de stekker weer uit te trekken.
Alleen zo verschaf je jezelf de ruimte om snel en adequaat te reageren op ontwikkelingen die voor jou relevant zijn. Eigenlijk hoef je dus niet eens zo ver vooruit te kijken, zo lang je je blikveld maar verruimt naar wat er naast je, onder je, en boven je gebeurt.
 
Een een organisatie die relevante ontwikkelingen op de voet volgt en vervolgens ook vergaande keuzes durft te maken is IBM. Misschien niet de meest voor de hand liggende illustratie, maar wel een sprekened: hoewel IBM groot is geworden met de ontwikkeling en verkoop van personal computers, heeft ze het in 2004 aangedurfd deze complete tak af te stoten. Dit heeft ze volgens Millward Brown overigens geen windeieren gelegd, getuige de nummer 2-positie in de lijst met meest waardevolle merken ter wereld – na Apple en vóór (!) Google (PDF met complete overzicht). Welke organisaties tonen volgens jou lef in deze wereld? Hoe gaat jouw organisatie om met deze uitdagingen? Ik ga graag in gesprek!
 
Meer weten?