ORDINA BLOGT

Hoe een haas een koe vangt

Loslaten is het moeilijkst aan veranderen

  • Flip Heus
  • 4 april 2013

Het leek ons zinvol om een dag te organiseren over Samen Slimmer Werken omdat wij zien dat Het Nieuwe Werken (HNW) op veel plekken alleen wordt ingevuld in voorzieningen waarmee je thuiswerken of flexwerken mogelijk maakt.

Maar wat doe je aan het eind van een dag waarop Samen Slimmer Werken in het spotlicht staat? Hoewel je dat misschien niet zou verwachten belandden wij bij de virtuele slager om te zien hoe je een koe slacht. Om preciezer te zijn; wij belandden allemaal bij de virtuele slager om te kijken hoe wij onze eigen koe moeten slachten. Een koe, de slager? Zijn die ook al virtueel?

Om dit uit te leggen neem ik u even mee naar de presentatie van Jan Iedema, HNW-pionier van Ordina. Na een ‘shock and awe’ sessie aan plaatjes, feitjes en weetjes over HNW komt er iets ondefinieerbaars in beeld (zie afbeelding) Een zwart-wit foto met alleen maar vlekken. ‘Wat zien jullie hier?’ is de vraag. ‘Euhh Spanje, een sparerib, een hond, Sinterklaas..?’

De volgende dia toont hetzelfde plaatje alleen nu met een blauw lijntje om een deel van de vlekken en verdomd nu is er iets te zien. Door de lijn is er duidelijk een koe te onderscheiden van de rest van de vlekken op de foto. Nu ziet iedereen de koe en dat beeld blijkt zo sterk dat toen het lijntje verdween de koe nog steeds te zien was. Het punt wat Jan hier probeerde te maken was dat wij met elkaar uitgesproken en onuitgesproken regels hebben die bepalen hoe wij onszelf organiseren.

Met deze regels bepalen wij wat wij in onze organisaties als gewoon en als ongewoon betitelen. Deze regels, dat is de blauwe lijn om de vlekken die maken dat we een koe zien. Altijd zullen we als eerste een koe zien als we deze foto met zwart en witte vlekken voor ogen krijgen. En altijd zullen we onze opvattingen over wat gewoon en wat ongewoon is paraat hebben als het gaat over organisaties. Dit is best jammer want misschien vallen er van de vlekken nog wel veel meer, leukere en snellere dieren te maken. Wie zegt ons dat wij van diezelfde vlekken ook niet een haas kunnen maken? Niemand! Maar een haas vinden als je er al een koe in het weiland staat, dat is nog niet zo makkelijk.

De oorzaak daarvan ligt volgens mij in het feit je meestal niet door hebt dat je koe een eigen constructie is. In mijn beleving maak ik helemaal geen koeien, ik zie ze gewoon. De oproep om het dier te slachten en ruimte te maken voor wat anders is dan ook een stuk makkelijker dan de uitvoering. Ik ben gehecht aan mijn vriendelijk herkauwende viervoeter. Door te weten hoe hij eruit ziet weet ik ook hoe ik mij in een organisatie moet gedragen en dat is voor mij een stuk makkelijker dan als ik niet weet hoe ik mij moet gedragen in een organisatie. Dan moet ik gaan nadenken welk gedag gepast is en dat kost energie. We hebben er dus vaak zelf belang bij de koe de koe te laten en tot voor kort was dat nog niet echt een probleem.

Maar inmiddels is er een economisch crisis waar we het einde nog niet van inzicht is, vraagt het milieu om drastische veranderingen van ons leefpatroon en komt er een nieuwe generatie werknemers op de arbeidsmarkt. Deze generatie is gewend alle vlekken anders en vrijer met elkaar te verbinden, waardoor er voor ons een soort buldogzebrafantje ontstaat. Genoeg aanleiding dus om de koe eens te proberen te vangen en zolang we dat samen doen, moet dat volgens mij gaan lukken.

De truc zit hem volgens mij in dat wij steeds aannemen dat we allemaal dezelfde koe zien, we noemen het ‘de (organisatie) cultuur.’ Maar volgens mij is dit dit helemaal niet het geval. Volgens mij maakt iedereen zijn eigen koe en doordat wij gestopt zijn het beestje bij zijn naam te noemen, lijkt het of we het er over eens zijn waar die staat en wat hij aan het doen is. Wat ons dus te doen staat is met elkaar in gesprek raken over het doel van onze organisaties, los van hoe wij vinden dat deze georganiseerd moeten zijn.

De vraag moet zijn hoe wij de organisatiedoelen zo doeltreffend en efficiënt mogelijk kunnen bereiken en hoe we daar bovendien ook nog wat plezier aan kunnen beleven. Pas daarna moeten we komen met de stiften en de blauwe lijntjes die bepalen hoe we dat gaan doen. Laten we met elkaar het gesprek aangaan waar we tegenaan lopen bij de invoering van HNW en vooral, laten we er eerlijk over zijn.

HNW is veel meer en veel ingewikkelder dan een laptop, een mobiele telefoon en de mogelijkheid thuis in te loggen. HNW is vooral het lef hebben het hek rond het weiland open te zetten en erop te vertrouwen dat men onderling in staat de vlekken zo te verbinden dat er iets uit komt dat productief is. Een dier dat jezelf nog niet had kunnen bedenken. Een dier dat werkelijk nieuw is en dat bovenal ons werk nog leuk kan maken ook.

Flip Heus