ORDINA BLOGT

Houd nou eens op met die KPI's

Tijd om af te stappen van sturen op KPI's

  • Erwin Pilon
  • 25 april 2013

Het zogenaamd SMART meten met Kern prestatie-indicatoren (KPI’s), ik ben er helemaal klaar mee. Het is tijd om voor eens en altijd af te stappen van deze illusie van meetbaarheid en bestuurbaarheid.

Waarom ben ik zo tegen KPI’s? Omdat KPI’s als excuus worden gebruikt om niet te hoeven nadenken. Het zelfstandig nadenken is vervangen door het simpelweg proberen te scoren op de opgelegde KPI’s. Dit effect wordt nog eens vergroot wanneer de score op die KPI’s op enige manier is gekoppeld aan de beloning.

In de banksector werd rücksichtslos de KPI ‘rendement’ nagejaagd om de eigen bonussen te vergroten. Dit was een van de oorzaken van de financiële crisis van 2008. Het beheersen van risico’s bij de handel in (rommel)hypotheken was namelijk geen KPI en dus werd er niet op gestuurd. Met een beetje gezond verstand had iedereen kunnen bedenken dat dit mis zou gaan. Dat ligt overigens niet alleen aan de uitvoerende bankmedewerker. Het ligt aan de manier waarop hij of zij wordt aangestuurd.

KPI’s zijn wijdverbreid, maar leiden tot ongewenste effecten. Hoe komt dat? Dat komt doordat men de doelstelling (het resultaat) verwart met de KPI (het metertje). En men vervolgens te rigide vasthoudt aan het sturen op dat metertje. Maar dat metertje is niet waar het om gaat. Dat is er slechts om de doelstelling meetbaar te maken. Het woord Prestatie-indicator zegt het al: het geeft een indicatie van hoe het met de prestatie is gesteld. Niet meer dan dat. Het helpt je om te kunnen beoordelen of het de goede kant op gaat met de doelstelling. Maar het is de doelstelling waar het echt om gaat.

Het vervelende is alleen dat op het moment dat KPI’s ten tonele verschijnen deze opeens alle aandacht krijgen. Daar worden targets aan gekoppeld, en over de score op de KPI moet verantwoording worden afgelegd. De doelstelling wordt opeens secundair, de KPI wordt leidend. Omdat men onvoldoende nadenkt over de doelstelling achter de KPI falen de meet- en besturingsinstrumenten in organisaties. Als KPI’s in de plaats komen van doelstellingen, verdwijnen de doelstellingen uit beeld en stopt het nadenken over wat je wilt bereiken.

Sturen op KPI’s? Houd daar nou eens mee op! We moeten terug naar sturen op wat we willen bereiken in plaats van op wat we meten.

PS: een simpele test: neem een rapportage uit uw eigen organisatie. Ongetwijfeld staan daar KPI’s in. Weet u welke doelstelling daarachter zit?

Over de auteur:

Erwin Pilon

Erwin is een ervaren management consultant en business unit manager, met uitgebreide ervaring met besturingsvraagstukken van organisaties. Management dashboards, KPI’s, performance management, en de toepassingsmogelijkheden van big data hebben zijn bijzondere interesse.